سرمایه‌گذاری هزاران میلیاردی از صنعت تا خدمات

چابهار امسال دهه فجر با مجموعه‌ای از طرح‌های عمرانی و توسعه‌ای آغاز کرد؛ طرح‌هایی که نشان می‌دهد این منطقه همچنان در مسیر گسترش زیرساخت‌ها و ایجاد فرصت‌های تازه حرکت می‌کند. در این دوره 20 پروژه با مجموع اعتبار 863 میلیارد تومان به بهره‌برداری رسید. این پروژه‌هایی که 201 شغل مستقیم و 22 شغل غیرمستقیم ایجاد می‌کنند و بخشی از نیازهای اشتغال منطقه را پوشش دهند.

در فهرست پروژه‌های آماده کلنگ‌زنی، مجموعه‌ای از طرح‌های عمرانی، آموزشی و صنعتی دیده می‌شود که همگی قرار است در دهه فجر 1404 آغاز شوند. نخستین پروژه مربوط به عملیات آماده‌سازی 125 هکتار از اراضی بالای مزرعه رمین است که شامل عملیات خاکی بوده و برای آن 4 هزار میلیارد ریال سرمایه‌گذاری پیش‌بینی شده است. در ادامه، طرح بهسازی روستاهای استان هرمزگان از شرق جاسک تا کوه جنوبی قرار دارد که با اعتباری معادل 4 هزار و 55 میلیارد ریال اجرا خواهد شد.

بخش مهمی از فهرست پروژه‌های منطقه آزاد چابهار به حوزه آموزش اختصاص دارد. احداث و تجهیز مدارس هرمزگان با اولویت مناطق کم‌برخوردار با 950 میلیارد ریال سرمایه‌گذاری در برنامه قرار گرفته است. همچنین پروژه احداث رصدخانه‌های اقلیم‌شناسی، سونامی و مدیریت فضای سبز با بودجه‌ای معادل 1 هزار میلیارد ریال تعریف شده است. در پیکره سوم (ارس بندرچَخ)، ساخت مجتمع آموزشی دخترانه همراه با رستوران و مهمان‌پذیر با اعتباری بیش از 3 هزار میلیارد ریال پیش‌بینی شده است.

چابهار نیز چند پروژه آموزشی مهم در دستور کار است؛ از جمله ساخت دو مدرسه 48 کلاسه در پیکره شهید کلانتری با سرمایه‌گذاری 2 هزار و 348 میلیارد ریال و احداث یک مدرسه 36 کلاسه در پیکره بندر چابهار با بودجه 538 میلیارد ریال. علاوه بر این، بنیاد علوی در قالب مشارکت، ساخت هفت مدرسه تمام‌هوشمند در مناطق محروم را با اعتباری 99 میلیارد ریالی بر عهده گرفته است. بنیاد برکت نیز ساخت یک مدرسه 12 کلاسه را با 85 میلیارد ریال و بنیاد علوی ساخت یک مدرسه 6 کلاسه دیگر را با همین میزان اعتبار اجرا خواهد کرد.

در بخش صنعتی و تجاری، چند پروژه بزرگ به چشم می‌خورد. شرکت آرتین تجارت مکران دو پروژه با سرمایه‌گذاری‌های 9 هزار و 970 میلیارد ریال و 8 هزار و 787 میلیارد ریال در برنامه دارد. شرکت عامل ایران مکران نیز طرحی با بودجه 7 هزار میلیارد ریال تعریف کرده است. شرکت مکران الکترونیک ایران با سرمایه‌گذاری 2 هزار و 820 میلیارد ریال وارد فهرست شده و دو شرکت اطلس گستر مکران و کارون صنعت جنوب نیز هرکدام پروژه‌هایی با سرمایه‌گذاری 1 هزار میلیارد ریالی در دست اجرا دارند. به طور کلی مجموعه‌ای گسترده که از توسعه زیرساخت‌های آموزشی و روستایی گرفته تا طرح‌های صنعتی و تجاری را در بر می‌گیرد.

کلنگ‌زنی16 پروژه جدید در چابهار

در کنار این طرح‌های آماده بهره‌برداری، 16 پروژه جدید نیز با اعتباری بیش از 12 هزار و 704 میلیارد تومان کلنگ‌زنی شد، این پروژه‌ها اگر طبق برنامه پیش بروند، می‌توانند نقش مهمی در توسعه اقتصادی چابهار و تقویت زیرساخت‌های این منطقه آزاد داشته باشند. این حجم از سرمایه‌گذاری نشان می‌دهد که چابهار همچنان یکی از محورهای اصلی توسعه در جنوب شرق کشور است و تلاش می‌شود با اجرای پروژه‌های جدید، ظرفیت‌های اقتصادی و اجتماعی آن بیش از گذشته فعال شود.
هشت پروژه خدمات تجاری با 69 تا 150 میلیارد ریال در دست اقدام است و زمان اجرای آن‌ها از 12 تا 24 ماه طول می‌کشد.

نکته جالب اینجاست که تقریباً همه پروژه‌ها به‌جز یکی با سرمایه‌گذاری مشابه 150 میلیارد ریال تعریف شده‌اند و هرکدام حداقل 5 شغل مستقیم ایجاد می‌کنند. تنها پروژه متفاوت، طرح شرکت بازرگانی «متور» است که با 69 میلیارد ریال سرمایه‌گذاری، 10 شغل مستقیم ایجاد می‌کند و طولانی‌ترین زمان اجرا یعنی 24 ماه را دارد.

این الگو نشان می‌دهد که بخش عمده سرمایه‌گذاری‌ها در حوزه خدمات تجاری، شباهت زیاد دارند و می‌تواند در مسیر تقویت جایگاه تجاری منطقه آزاد چابهار بکار گرفته شود. از سوی دیگر، نسبت سرمایه‌گذاری به اشتغال‌زایی در این پروژه‌ها قابل توسعه هستند برای مثال، هر پروژه 150 میلیارد ریالی 5 فرصت شغلی ایجاد کرده اما قابلیت توسعه خدمات جانبی دارد ؛ یعنی برای هر شغل، حدود 30 میلیارد ریال هزینه شده است. این نسبت، کارآمدی این مدل سرمایه‌گذاری را نشان می‌دهد.

پروژه‌ها زیرساختی و خدماتی

با این حال، همین پروژه‌ها می‌توانند زیرساخت‌های خدماتی منطقه را تقویت کنند و در بلندمدت زمینه‌ساز فعالیت‌های بزرگ‌تر شوند. اما با توجه به اینکه هدف اصلی اشتغال‌زایی پایدار باشد، مدل‌های متنوع‌تری از کسب‌وکارها در کنار این پروژه ها با سرمایه کمتر شکل خواهد گرفت و فرصت‌های شغلی بیشتری ایجاد می‌کنند و به نیازهای واقعی منطقه پاسخ دهند.

به بیان ساده، چابهار در مسیر توسعه حرکت می‌کند، اما برای رسیدن به نقطه مطلوب، باید با تکرار پروژه‌های مشابه به سمت طرح‌هایی رفت که اثرگذاری اقتصادی موثری داشته باشند.

در میان این پروژه‌ها، چند طرح بزرگ‌تر نیز دیده می‌شود. مهم‌ترین آن‌ها شرکت الماس دریای ایرانیان مکران است که با سرمایه‌گذاری 4,957 میلیارد ریال 10 شغل مستقیم ایجاد می‌کند. در مقابل، پروژه‌هایی مانند آریا صنعت بلوچ با سرمایه‌گذاری 76 میلیارد ریال توانسته‌اند 14 شغل مستقیم ایجاد کنند که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری‌های کوچک‌تر گاهی اثرگذاری موثری در اشتغالزایی دارند.

از سوی دیگر، پروژه‌هایی مانند مرکز جامع سلامت تیس یا آسایشگاه گردشگری با سرمایه‌گذاری مشابه، با ماهیت خدماتی و زیرساختی در مسیر توسعه منطقه اجرا شده‌است.

در مجموع، پروژه ها نشان می‌دهد چابهار در حال توسعه است، اما ترکیب پروژه‌ها به‌شدت خدمات‌محور هستند. بنابراین منطقه آزاد برای ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار به سمت پروژه‌های صنعتی با سرمایه‌گذاری خارجی نیز رفته است. به طور قطع تنوع بیشتری در نوع پروژه‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها به سمت طرح‌های تولیدی، صنعتی و دانش‌بنیان می‌توانند با سرمایه کمتر، اشتغال بیشتری ایجاد کنند و اثر اقتصادی بلندمدت‌تر داشته باشند. در همین راستا سفارتخانه‌های خارجی زیادی در چند ماه اخیر از ظرفیتهای منطقه آزاد چابهار بازدید کرده‌اند و مذاکرات زیادی در زمینه سرمایه‌گذاری جدید انجام داده‌اند که حکایت از آن دارد که چابهار دروازه آینده اقتصاد و تجارت ایران خواهد شد.

سرمایه‌گذاری هزاران میلیاردی از صنعت تا خدمات